เตรียมข้อมูลรายงาน ESG ครึ่งปีหลัง ทำไมองค์กรไม่ควรรอถึงปลายปี

เหลือเวลาอีกครึ่งปี ถึงเวลาต้องเตรียมข้อมูลรายงาน ESG แล้วหรือยัง

ช่วงกลางปีมักเป็นช่วงเวลาที่หลายองค์กรเพิ่งได้หายใจหายคอจากฤดูกาลจัดทำรายงานประจำปีและรายงานความยั่งยืน เพราะหลายบริษัทเพิ่งปิดเล่ม ส่งข้อมูล และเผยแพร่รายงานกันไปในช่วงไตรมาสแรกที่ผ่านมาไม่นานนัก

แต่สำหรับทีมที่รับผิดชอบด้าน ESG หรือ Sustainability Report คำถามสำคัญคือ เราควรรอให้ถึงปลายปีแล้วค่อยเริ่มรวบรวมข้อมูลอีกครั้งหรือไม่

คำตอบคือ ไม่ควรรอค่ะ

เพราะการจัดทำรายงาน ESG ในวันนี้ไม่ได้เป็นเพียงการรวบรวมที่เกี่ยวข้องกับความยั่งยืนขององค์กรมาเล่าให้ครบถ้วนเท่านั้น แต่กำลังพัฒนาไปสู่การเปิดเผยข้อมูลที่ต้องมีความเชื่อมโยงกับกลยุทธ์ ความเสี่ยง ผลการดำเนินงานทางธุรกิจ และข้อมูลทางการเงินมากขึ้น โดยเฉพาะภายใต้ทิศทางของ IFRS Sustainability Disclosure Standards ซึ่งประกอบด้วย IFRS S1 และ IFRS S2 ที่พัฒนาโดย International Sustainability Standards Board หรือ ISSB

โดย IFRS S1 กำหนดให้องค์กรเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับความเสี่ยงและโอกาสด้านความยั่งยืนที่อาจส่งผลต่อกระแสเงินสด การเข้าถึงแหล่งเงินทุน หรือต้นทุนเงินทุนของกิจการในระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว ขณะที่ IFRS S2 มุ่งเน้นการเปิดเผยข้อมูลด้านสภาพภูมิอากาศ โดยครอบคลุมทั้ง การกำกับดูแล, กลยุทธ์, การบริหารความเสี่ยงรวมถึงการตั้งเป้าหมายและการวัดผล

สำหรับประเทศไทย ก.ล.ต. ได้สื่อสารทิศทางการยกระดับการเปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืนของบริษัทที่ออกหลักทรัพย์และบริษัทจดทะเบียนตามมาตรฐาน ISSB โดยระยะแรกจะให้ความสำคัญกับการรายงานข้อมูลเกี่ยวกับสภาพภูมิอากาศก่อน หรือ climate-first reporting พร้อมการเปิดเผยข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจก Scope 1 และ Scope 2 รวมถึงการทวนสอบข้อมูลอย่างมีมาตรฐานและน่าเชื่อถือ

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมครึ่งปีหลังจึงไม่ใช่เวลาที่เร็วเกินไปสำหรับการเริ่มเตรียมข้อมูล ESG แต่เป็นช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดในการวางระบบ ก่อนที่ฤดูกาลปั่นรายงานจะกลับมาอีกครั้ง

ปัญหาที่มักเกิดขึ้นเมื่อเริ่มทำรายงาน ESG ปลายปี

หลายองค์กรอาจคุ้นเคยกับสถานการณ์เดิม ๆ เมื่อเข้าสู่ช่วงจัดทำรายงาน เช่น ข้อมูล ESG ยังไม่ครบ แหล่งที่มาของข้อมูลไม่ชัดเจน หลักฐานประกอบไม่สอดคล้องกับตัวเลขที่เปิดเผย หรือข้อมูลจากบริษัทย่อย ซัพพลายเออร์ และหน่วยงานภายในถูกส่งมาในรูปแบบที่แตกต่างกันจนต้องใช้เวลาจำนวนมากไปกับการจัดระเบียบ ตรวจสอบ และเทียบข้อมูล

ปัญหาเหล่านี้อาจเคยถูกมองว่าเป็นเรื่องปกติของการทำรายงาน แต่ภายใต้มาตรฐานการเปิดเผยข้อมูลที่เข้มข้นขึ้น ข้อมูลที่ พอใช้ได้อาจไม่เพียงพออีกต่อไป เพราะรายงาน ESG ที่ดีในปัจจุบันต้องตอบได้ว่าข้อมูลนี้มาจากที่ใด ใครเป็นเจ้าของข้อมูล ใช้วิธีคำนวณอย่างไร มีหลักฐานรองรับหรือไม่ เชื่อมโยงกับความเสี่ยงและโอกาสขององค์กรอย่างไร และต้องตรวจสอบข้อมูลกลับไปกลับมาได้

ครึ่งปีหลังควรเริ่มเตรียมอะไรบ้าง

สิ่งแรกที่องค์กรควรเริ่มทำคือการทบทวนข้อมูล ESG ที่ต้องใช้สำหรับรายงานปีนี้ โดยพิจารณาทั้งข้อมูลที่เคยเปิดเผยในปีก่อน ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานรายงานที่องค์กรใช้อยู่ และข้อมูลใหม่ที่อาจต้องเตรียมเพิ่มเติมตามทิศทางของ ISSB, IFRS S1 และ IFRS S2

จากนั้นควรกำหนดเจ้าภาพของแต่ละข้อมูลให้ชัดเจน เพื่อให้ทราบว่าข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม สังคม ธรรมาภิบาล ทรัพยากรบุคคล ห่วงโซ่อุปทาน ความเสี่ยง การเงิน และการดำเนินงาน อยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานใด และใครคือผู้รับผิดชอบหลักในการจัดเก็บ ตรวจสอบ และยืนยันข้อมูล

องค์กรควรจัดทำ ESG data collection plan หรือ data calendar สำหรับแต่ละหน่วยงาน เพื่อกำหนดรอบเวลา รูปแบบข้อมูล วิธีการจัดเก็บ และหลักฐานประกอบที่ต้องใช้ตั้งแต่ต้นทาง วิธีนี้จะช่วยลดปัญหาข้อมูลมาคนละรูปแบบ และทำให้ทีม Sustainability ไม่ต้องใช้เวลาปลายปีไปกับการไล่แก้ข้อมูลทีละจุด

อีกเรื่องที่ควรเริ่มทันทีคือการตรวจสอบหลักฐานประกอบการเปิดเผยข้อมูล โดยเฉพาะข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับตัวเลขสำคัญ เช่น การใช้พลังงาน การใช้น้ำ ของเสีย อุบัติเหตุจากการทำงาน การฝึกอบรมพนักงาน การร้องเรียน สิทธิมนุษยชน การประเมินคู่ค้า และข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

สำหรับข้อมูลด้าน climate องค์กรควรเตรียมข้อมูล Scope 1 และ Scope 2 ให้มีความพร้อมมากขึ้น ทั้งในด้านขอบเขตองค์กร วิธีคำนวณ emission factors เอกสารประกอบ และกระบวนการทวนสอบ ขณะเดียวกันควรเริ่มวางระบบสำหรับ Scope 3 ซึ่งเกี่ยวข้องกับห่วงโซ่คุณค่าและข้อมูลจากซัพพลายเออร์ เพราะเป็นข้อมูลที่ต้องใช้เวลาในการขอ รวบรวม ตรวจสอบ และทำความเข้าใจร่วมกัน

ท้ายที่สุด การทำ internal review ควรเกิดขึ้นก่อนปลายปี ไม่ใช่หลังจากรายงานใกล้ปิดเล่มแล้ว โดยควรเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างฝ่าย Sustainability, Finance, Risk, Operation, Procurement, HR, Investor Relations และผู้บริหาร เพื่อให้ข้อมูล ESG ไม่ใช่เพียงข้อมูลสำหรับรายงาน แต่เป็นข้อมูลที่สะท้อนการบริหารจัดการขององค์กรจริง

รายงาน ESG ไม่ควรเป็นงานของฝ่าย Sustainability เพียงฝ่ายเดียว

หัวใจสำคัญของการจัดทำรายงาน ESG ในยุคใหม่คือการเปลี่ยนจากงานทำเล่ม ไปสู่การมีระบบข้อมูลขององค์กร

เพราะข้อมูลด้านความยั่งยืนเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน ตั้งแต่กลยุทธ์องค์กร ความเสี่ยง ต้นทุน การจัดซื้อ การใช้ทรัพยากร การดูแลพนักงาน การบริหารคู่ค้า การกำกับดูแลกิจการ ไปจนถึงผลกระทบทางการเงินที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

IFRS Sustainability Disclosure Standards ให้ความสำคัญกับข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อผู้ลงทุนและผู้ใช้รายงานทางการเงิน โดยเน้นการเปิดเผยข้อมูลที่ช่วยให้เห็นว่าความเสี่ยงและโอกาสด้านความยั่งยืนมีผลต่อแนวโน้มของกิจการอย่างไร ดังนั้น องค์กรที่ต้องการยกระดับรายงาน ESG จึงควรเริ่มจากการยกระดับระบบข้อมูลภายใน ไม่ใช่รอให้ถึงช่วงจัดทำรายงานแล้วค่อยเริ่มรวบรวมข้อมูล

รายงานที่ดีไม่ใช่รายงานที่สวยที่สุด แต่ต้องน่าเชื่อถือที่สุด

ในยุคที่มาตรฐาน ESG เข้มข้นขึ้น รายงานที่ดีไม่ใช่รายงานที่มีดีไซน์สวยที่สุด หรือมีจำนวนหน้ามากที่สุด แต่คือรายงานที่มีข้อมูลรองรับ ชี้แหล่งที่มาได้ ตรวจสอบย้อนหลังได้ และสะท้อนให้เห็นว่าองค์กรกำลังขับเคลื่อนความยั่งยืนอย่างเป็นระบบจริง

หากองค์กรเริ่มเตรียมข้อมูลตั้งแต่ครึ่งปีหลัง สิ่งที่จะได้ไม่ใช่เพียงรายงานที่เสร็จทันเวลา แต่คือกระบวนการทำงานที่เป็นระบบขึ้น ความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่ดีขึ้น และข้อมูล ESG ที่พร้อมต่อการรายงาน การประเมิน และการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ในระยะยาว

หากคุณยังไม่แน่ใจว่าองค์กรของคุณพร้อมต่อการจัดทำรายงาน ESG ในปีนี้มากน้อยเพียงใด สามารถเริ่มต้นเช็กความพร้อมด้าน ESG ได้ที่
https://preconsultancybkk.com/en/self-assessment/

เพราะการเตรียมรายงาน ESG ที่ดี ไม่ควรเริ่มต้นในวันที่ทุกอย่างเร่งด่วนที่สุด แต่ควรเริ่มตั้งแต่วันที่องค์กรยังมีเวลาพอที่จะวางระบบข้อมูลให้ถูกต้อง ครบถ้วน และน่าเชื่อถือ

แหล่งอ้างอิง

1. IFRS Foundation, IFRS S1 General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information. https://www.ifrs.org/?utm_term=&utm_campaign=ifrs_usa_pmax&utm_source=adwords&utm_medium=ppc&hsa_acc=4381683058&hsa_cam=23424327244&hsa_grp=&hsa_ad=&hsa_src=x&hsa_tgt=&hsa_kw=&hsa_mt=&hsa_net=adwords&hsa_ver=3&gad_source=1&gad_campaignid=23414875437&gbraid=0AAAAA9xBoKIak5ZypTP7xr3QKFrHnJVSA&gclid=CjwKCAjwmJjSBhB-EiwAkZgxi4KHDXpFujI4GntDwKFX_foMgx7c8jvraU-5hr_sofkfZDppwyU6ehoCbBcQAvD_BwE
2. IFRS Foundation, IFRS S2 Climate-related Disclosures. https://www.ifrs.org/issued-standards/ifrs-sustainability-standards-navigator/ifrs-s2-climate-related-disclosures/
3. IFRS Foundation, Introduction to the ISSB and IFRS Sustainability Disclosure Standards. https://www.ifrs.org/news-and-events/news/2020/05/sustainability-reporting-and-its-relevance-to-the-ifrs-foundation/?utm_term=&utm_campaign=ifrs_usa_pmax&utm_source=adwords&utm_medium=ppc&hsa_acc=4381683058&hsa_cam=23424327244&hsa_grp=&hsa_ad=&hsa_src=x&hsa_tgt=&hsa_kw=&hsa_mt=&hsa_net=adwords&hsa_ver=3&gad_source=1&gad_campaignid=23414875437&gbraid=0AAAAA9xBoKIak5ZypTP7xr3QKFrHnJVSA&gclid=CjwKCAjwmJjSBhB-EiwAkZgxiyqkvisai_hHcz-7iNUJK6pWcbskg0Afj2idm8o6U-0dkrTEydFd1hoC_CoQAvD_BwE
4. ทำความรู้จัก ‘ISSB Standards’ ทิศทางใหม่ในการเปิดเผย ‘ข้อมูลความยั่งยืน’ ที่ประเทศไทยเตรียมนำมาใช้ในปี 2026 ​นำร่อง​กลุ่ม ‘SET50’ ก่อนบังคับใช้ทั้งหมดในปี 2030 https://www.sdthailand.com/2025/10/issb-standards-new-era-of-sustainability-report/